Bycycle

بیومکانیک تنظیم دوچرخه

دوچرخه سواری ورزشی هوازی و  مفرح به شمار میرود و یکی از بهترین راههای افزایش  استقامت قلبی عروقی  است. تنظیم بیو مکانیک دوچرخه جهت پیشگیری از آسیب  حایز اهمیت بسیار است.  با توجه به  تشویق  عموم مردم به افزایش فعالیت فیزیکی و ورزش و استفاده از دوچرخه به جای وسایل نقلیه، توجه به تنظیمات دوچرخه قبل از  شروع به دوچرخه سواری ضروری است. در این مبحث عمدتا راجع به تنظیمات دوچرخه جاده که بیشتر مورد استفاده همگان است  توضیحاتی داده شده است.در پایان مختصری به تنظیمات دوچرخه کوهستان اشاره می شود.لازم به ذکر است که  تنظیمات دوچرخه در ابتدا در وضعیت استاتیک انجام شده و سپس بر اساس راحتی و بیومکانیک ورزشکار در حین دوچرخه سواری اصلاح می شود.

اندازه دوچرخه:

تناسب اندازه کلی دوچرخه  با دوچرخه سوار از جهت راحتی و افزایش کارایی دوچرخه سوار و پیشگیری از آسیب حایز اهمیت است. یک راه ساده بررسی تناسب اندازه دوچرخه آن است که در حالی که  دوچرخه سوار ایستاده وپاهایش در دو طرف دوچرخه قرار دارد، فاصله بین سمفیز پوبیس (سمفیز پوبیس نام مفصلی در حلقه لگنی است که در جلوی آن قرار دارد) و میله فوقانی دوچرخه اندازه گیری می شود.این فاصله باید در حدود ۱ تا ۲ اینچ (۵/۲ تا ۵ سانتی) باشد.

تنظیم ارتفاع زین :

ارتفاع نامناسب زین سبب  اشکالات متعددی می شود. در صورتی که ارتفاع زین خیلی بالا باشد ، علاوه بر اینکه قدرت دوچرخه سوار در پدال زدن کاهش می یابد(به دلیل قرار گرفتن عضلات اندام تحتانی در نسبت نامناسب طول –اعمال نیرو)  فشار مضاعفی بر عضلات و ساختمانهای پشت پا (همسترینگ ، گاستروکنیمیوس و کپسول خلفی زانو) اعمال می شود. همچنین در این حالت  به دلیل اشکال در ثبات  لگنی  ورزشکار ، خستگی عضلات پایدار کننده لگن شامل عضلات گلوتئال و ادداکتور ران ،عضلات ستون فقرات، و حتی عضلات اندام فوقانی ایجاد می شود.فشار مضاعف بر ناحیه پرینه از دیگر عوارض بالا بودن غیر عادی زین است.

در صورتی که ارتفاع زین خیلی پایین باشد، زاویه خم شدن زانو  در تمام سیکل پدال زدن افزایش یافته و سبب اعمال فشار بیش از حد بر ناحیه پاتلو فمورال می شود.در این حالت عضلات پشت پا نیز  در نسبت نامناسب طول –اعمال نیرو  قرار گرفته و انرژی لازم برای پدال زدن افزایش می یابد.

برای تنظیم ارتفاع زین روشهای مختلفی وجود دارد. در تمامی روشهای تنظیم موقعیت زین ضروری است که ورزشکار درابتدا بدن خود را گرم کند.

  در روشی که توسط دوچرخه سوار آمریکایی Greg Le Mond توصیف شده است ،دوچرخه سوار با شورت ورزشی و بدون کفش، ایستاده و فاصله زمین تا ناحیه زیرین سمفیز پوبیس با متر نواری اندازه گیری می شود.در صورتی که این عدد در ضریب ۸۸/۰ ضرب شود ، عدد حاصله تقریبا برابر میزان فاصله مناسب center to top دوچرخه خواهد بود.

 علاوه بر اندازه گیری با متر جهت تنظیم ارتفاع زین،  باید توجه داشت که راحتی و احساس امنیت دوچرخه سوار در هنگام دوچرخه سواری از اهمیت ویژه ای برخوردار است و باید تفاوتهای فردی را در این اندازه گیری لحاظ کرد .این امر به خصوص در ورزشکاران مبتدی که تسلط کافی بر هدایت دوچرخه ندارند حایزاهمیت است . این دسته از ورزشکاران ممکن است که با ارتفاع پایینتر زین راحت تر باشند و یا کسانی که دچار محدودیت دورسی فلکشن مچ پا بوده ویا از کفشهای با زیره  ضخیم استفاده می کنند ممکن است با ارتفاع بالاتر زین راحت تر باشند.

همچنین نوع زین و توزیع وزن ورزشکار بر روی آن می تواند بر تنظیم ارتفاع زین دوچرخه موثر باشد.ارتفاع Cleat و محل قرار گرفتن آن نیز می تواند  طول اندام دوچرخه سوار را تحت تاثیر خود قرار دهد و لذا بر ارتفاع زین تاثیر گذارد.در صورتی که زین  دوچرخه جلوتر از معمول باشد ، لازم است که ارتفاع آن افزایش یابد ؛در این حالت فاصله بین زین و پدال دوچرخه کمتر از حالت معمول است.برعکس در صورتی که زین دوچرخه عقب تر از معمول باشد، لازم است که ارتفاع آن کاهش یابد؛ در این حالت فاصله بین زین و پدال دوچرخه بیشتر از حالت معمول است.طول اهرم پدال(crank) نیز بر ارتفاع زین موثر است .در صورتی که این طول  خیلی کم باشد،لازم است که ارتفاع زین بالاتر باشد.

تنظیم جلو و عقب بودن زین :

این تنظیم نیز حایز اهمیت است. زینی که بیش از اندازه جلو باشد، سبب افزایش فشار بر مفصل پاتلو فمورال می شود. در این حالت زاویه اکستنشن هیپ افزایش یافته وعضلات اندام تحتانی در وضعیت نامناسب نسبت طول –تولید نیرو قرارمی گیرند و حالت آیرودینامیکی دوچرخه سوار کاهش می یابد. زینی که بیش از اندازه عقب باشد ، سبب اعمال کشش بیشتر  بر عضلات گلوتئال و همسترینگ شده  و امکان تولید نیرو را در آنها کاهش می دهد .

برای تنظیم جلو و عقب بودن زین از روش خط شاقولی استفاده می شود. در این روش ورزشکار  بر روی زین دوچرخه نشسته و پاها با کفش بر روی پدال دوچرخه در حالتی قرار می گیرد که اهرم پدالها موازی با سطح افق باشد. در این حالت خط شاقولی که ازخلف توبروزیته تیبیای زانوی جلوتر رد می شود،باید از محور پدال یا از عقب آن بگذرد.در صورت جلوتر بودن این خط از محور پدال ، نشانگر جلو بودن بیش از حد زین دوچرخه است.میزان عقب بودن زین بستگی به راحتی ورزشکار داشته و عوامل ذیل در آن موثر هستند:

احساس تعادل و انعطاف پذیری ورزشکار بر روی زین: ورزشکاری که دچارمحدودیت دامنه حرکتی مفصل ران است ،با زین های جلوتر راحت تر است،

اندازه ورزشکار: ورزشکاران با جثه بزرگتر با زین های عقب تر راحت تر هستند،

نوع مسابقه: ورزشکاران رقابت های سرعتی تمایل دارند که با قرار دادن زین در وضعیت جلوتر ، بر روی دسته دوچرخه خم شده و حالت آیرودینامکی بیشتری به خود گیرند.حفظ این وضعیت برای ورزشکاران استقامتی و دوچرخه سواران تفریحی برای طولانی مدت خسته کننده است،

زاویه قرار گیری زین نسبت به سطح افق نیز حایز اهمیت است. زاویه نامناسب زین سبب فشار بیش از حد در ناحیه پرینه و مشکلات ادراری تناسلی شامل اختلالات نعوذ و ناتوانی جنسی می شود. بطور کلی ورزشکاران با زینهای افقی یا با زینهایی با حداکثر ۱۵ درجه زاویه نسبت به خط افق (به سمت پایین )راحت تر هستند.  به خصوص خانمها  با زینهای کمی رو به پایین راحت تر هستند که به دلیل احساس فشار کمتر در ناحیه پرینه با این زین هاست. در بعضی مطالعات زین های رو به پایین با احتمال کمتر کمر درد در دوچرخه سوار همراه بوده است .

بطور کلی در یک وضعیت مطلوب، موقعیت زین دوچرخه سوار در حالتی نسبت به دسته دوچرخه قرار می گیرد که فرد احساس پایداری و راحتی نماید. در این حالت زاویه لگن کمی رو به جلو بوده، پشت فرد صاف بوده (قوز نمی کند)،استخوانهای کتف در حالت retraction قرار گرفته و اندام فوقانی در وضعیت راحت و غیرکشیده قرار دارد. در این حالت زاویه تنه دوچرخه سوار در حالی که قسمت خمیده دسته دوچرخه (drop)را گرفته است درحدود ۴۵ درجه و زاویه خم شدن آرنج ها در حدود ۶۰ تا ۷۰ درجه است. گاهی عدم انعطاف پذیری عضلات پشت پا و لگن(بخصوص عضلات همسترینگ) مسئول وضعیت نامناسب قرار گیری دوچرخه سوار بر روی زین است.کوتاهی عضلات همسترینگ به خصوص با خم شدن به جلو ورزشکار و اتخاذ وضعیت ایرودینامیک در تضاد است.

پهنای زین:

پهنای زین باید در حدی باشد که مانع از حرکت راحت پاها در حین پدال زدن نشود.

وضعیت قرار گیری پا بر روی پدال :

 قاعده اولین متا تارس باید بر روی محور پدال قرار گیرد. در این حالت وضعیت اهرمی برای انتقال  نیرو در پا در بهترین وضعیت ممکن است.  کسانی که دچار مشکلات انحنای قوس پا (نظیر هایپر پروناسیون )هستند ، باید در کفش خود از ارتوز مناسب استفاده کنند. پدال زدن باید با ریتمی پیوسته و بدون جداشدن پا از روی پدال انجام شود. وجود گلمیخ (cleat) در کفی کفش به پایدار بودن پا بر روی پدال بخصوص در حین پدال زدن شدید کمک می کند  .

بسیاری از دوچرخه های جاده طوری طراحی می شوند که دوچرخه سوار در وضعیت آیرودینامیکی بر روی  دوچرخه قرار گیرد، همانگونه که ذکر شد ،در صورت عدم انعطاف پذیری مناسب دوچرخه سوار جهت اتخاذ این  وضعیت یا نبود محدوده حرکتی کافی مفاصل ران و زانو (به طور مثال در کوتاهی عضلات همسترینگ) ،این حالت  می تواند ورزشکار را مستعد آسیب کند. لذا  لازم است که ورزشکاران قبل از شروع ورزش تحت بررسی و ارزیابی کافی قرار گرفته و نقائص حرکتی و  عضلانی ایشان تحت درمان قرار گیرد. توجه بااین امر در بازتوانی ورزشکاران آسیب دیده نیز حایز اهمیت است. در صورتیکه ورزشکار بدلیل عدم انعطاف پذیری و اشکالات حرکتی نتواند کنترل مناسب بر دوچرخه در وضعیت آیرودینامیک داشته باشد، لازم است که تنظیمات دوچرخه متناسب با این اشکالات اصلاح شود تا دوچرخه سوار بتواند در وضعیت راحت و بدون فشار اضافی بر اندامها وتنه به رکاب زدن بپردازد.

تنظیمات دوچرخه کوهستان:

در دوچرخه سواری کوهستان حفظ وضعیت ایرودینامیک و سرعت اهمیت کمتری نسبت به حفظ تعادل دوچرخه سوار دارد.از اینرو ارتفاع زین کمتر از ارتفاع دوچرخه جاده در نظر گرفته میشود.در این حالت دوچرخه سواری طولانی میتواند سبب فشار بیش از حد برزانو شود.همچنین با قرار گیری زین دوچرخه عقبتر از وضعیت معمول ،مرکز ثقل ورزشکار به عقب منتقل شده و از احتمال سقوط وی بخصوص در دوچرخه سواری در  سر پایینی  میکاهد. برخی بر این عقیده اند که تنظیمات زین باید در هنگام  دوچرخه سواری در سربالایی  متفاوت با دوچرخه سواری در سرپایینی باشد.بر این اساس تنظیمات دوچرخه هنگام  دوچرخه سواری در سر بالایی مشابه با تنظیمات دوچرخه جاده در نظر گرفته میشود و صرفا در هنگام دوچرخه سواری در سرپایینی جهت حفظ تعادل و پیشگیری از سقوط تنظیمات  اشاره شده در بالا اجرا شود.

 

0 پاسخ ها

نظر بدهید

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
تمایل به کمک

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*